Rozmiar matrycy wyjaśniony: co zmienia, a czego nie

Rozmiar matrycy to wymiar fizyczny, nie ocena. Oto te, które zawiera ten katalog, zmierzone względem pełnoklatkowego odniesienia 36 na 24 mm.

Dwie rzeczy warto tu przypiąć na stałe. Crop factor to stosunek przekątnych: pełna klatka ma 43,3 mm od rogu do rogu, Mikro Cztery Trzecie 21,6 — stąd dokładnie 2,0. Kolumna światła to stosunek powierzchni, czyli ta sama liczba podniesiona do kwadratu: przepołów przekątną, a powierzchnia spadnie czterokrotnie, czyli o dwa stopnie.

Zauważ też, że nazwa „jeden cal” nie opisuje niczego: ta matryca ma 15,9 mm na przekątnej. To pozostałość po zewnętrznej średnicy lamp analizujących w kamerach wideo. Nigdy nie licz na niej arytmetyki.

Liczby w tym katalogu: 23 pełnoklatkowe, 22 APS-C, 7 Mikro Cztery Trzecie, 7 z małą matrycą i 2 średnioformatowe. Najtańszy z każdej grupy kosztuje odpowiednio 1500 €, 600, 700, 450 i 5500.

Prawie każdy trafia z pierwszą z nich i myli co najmniej jedną z dwóch pozostałych. Pomnóż przez crop factor, a przeliczysz wszystkie trzy naraz.

1. Kąt widzenia. Obiektyw 50 mm na korpusie APS-C o crop factorze 1,5x kadruje tak jak 75 mm na pełnej klatce. Jego ogniskowa się nie zmieniła; mniejsza matryca po prostu rejestruje mniejszy wycinek koła obrazu, więc widok jest węższy.
2. Głębia ostrości. Przy dopasowanym kadrze z tej samej odległości te 50 mm przy f/2 na APS-C daje głębię ostrości taką jak 75 mm przy f/3 na pełnej klatce. Liczba przysłony mnoży się przez crop factor dokładnie tak samo jak ogniskowa.
3. Całkowite światło na całej klatce, a to ono ustala poziom szumu. f/2 przy danym czasie naświetlania kładzie tę samą jasność na każdej matrycy — i właśnie dlatego wskazanie światłomierza przenosi się bez zmian — ale mniejsza łapie ją na mniejszej powierzchni. W sumie mniej fotonów, więc więcej szumu, gdy oba pliki powiększyć do tego samego rozmiaru.

Rozpisane: APS-C przy 50 mm, f/2, 1/100 s, ISO 400 daje ten sam kadr, tę samą głębię ostrości i to samo całkowite światło co pełna klatka przy 75 mm, f/3, 1/100 s, ISO 900. Te dwa pliki powinny wyglądać tak samo, razem z szumem. I to jest cała ekwiwalencja.

Tym, co się nie skaluje, jest ekspozycja. f/1.8 to f/1.8 na każdym formacie. To źródło niemal całego zamieszania: ludzie słusznie zauważają, że ekspozycja jest ta sama, i błędnie wnioskują, że zdjęcie też. Jasność na milimetr kwadratowy jest równa; całkowite światło nie jest, a głębia ostrości i szum idą za całkowitym.

Dwie inne rzeczy też się nie skalują. Dyfrakcja gryzie na mniejszej matrycy już przy szerszej przysłonie, bo to samo kółko rozmycia trzeba mocniej powiększyć, żeby dojść do tej samej odbitki: jeśli praktyczną granicą jest f/16 na pełnej klatce, to na APS-C jest to okolica f/11, a na Mikro Cztery Trzecie f/8. I mniejsza matryca nie robi obiektywu ostrzejszym — korzysta ze środka koła obrazu, zwykle jego najlepszej części.

Weź jedno zdjęcie: portret popiersiowy, temat wypełniający kadr identycznie, to samo światło, ten sam czas naświetlania. Oto, czego każdy format potrzebuje, żeby je zrobić.

To jest cały argument w jednej tabeli. Nie chodzi o to, że mniejsza matryca nie zrobi tego zdjęcia; chodzi o to, że dopasowanie rysunku kosztuje jaśniejszy obiektyw, a jasne obiektywy szybko robią się duże i drogie. APS-C z obiektywem f/1.2 dorównuje pełnej klatce przy f/1.8. Mikro Cztery Trzecie z tym samym f/1.2 dorównuje f/2.4 — i dalej nic już nie sięga.

Odwróć to, a mniejsza matryca wygrywa na czysto. Żeby wypełnić kadr odległym ptakiem, pełna klatka potrzebuje 600 mm tam, gdzie Mikro Cztery Trzecie potrzebuje 300 — mniejsze, lżejsze, tańsze i ostrzące bliżej. Zasięg sięga tu 914 mm w ekwiwalencie pełnej klatki, i nie cały leży na obiektywach pełnoklatkowych.

Uczciwe zastrzeżenie, z tej samej arytmetyki: te 300 mm f/4 to ekwiwalent 600 mm f/8, więc światło zostało wymienione na wagę i pieniądze. W dobrym świetle dziennym większość fotografów przyrody przyjęłaby ten układ. O zmierzchu nie.

Różnica w cenie korpusów to najmniejsza część całej różnicy. Pełna klatka zaczyna się tu od 1500 € wobec 600 za APS-C i 700 za Mikro Cztery Trzecie — od 800 do 900 €, raz. Obiektywy są tym, co się kumuluje, przy każdym kolejnym zakupie.

Obiektyw pełnoklatkowy musi rzucić koło obrazu o średnicy 43,3 mm; obiektyw APS-C pokrywa około 28, a obiektyw Mikro Cztery Trzecie 21,6. Więcej szkła oznacza więcej masy i więcej pieniędzy za ten sam kąt widzenia przy tej samej przysłonie ekwiwalentnej. Obiektywy mieszczą się tu od 116 g do 2115 g i od 220 do 3100 €, a i waga, i pieniądze siedzą po stronie pełnej klatki.

Przelicz więc cały zestaw. Wypisz trzy obiektywy, które naprawdę skończysz posiadając w każdym z systemów, zsumuj ich wagi i ceny i porównaj te dwie liczby. To rozstrzyga więcej zakupów niż jakikolwiek test matrycy — i jest to pytanie, które jak wybrać aparat stawia jako trzecie z pięciu.

Sprawdź też głębokość systemu: Sony E ma 15 obiektywów za 12 korpusami, Canon RF 13 za 8, Nikon Z 11 za 9, Fujifilm X 10 za 7, Mikro Cztery Trzecie 9 za 7, L-mount 7 za 4. Misja aparatu filtruje po rozmiarze matrycy, ale to z mocowaniem bierzesz ślub.

Trzy przypadki, i żaden z nich nie jest nagrodą pocieszenia.

Ogranicza cię zasięg

Przyroda i sport tam, gdzie nie da się podejść bliżej. Crop factor pracuje dla ciebie: na korpusie APS-C 400 mm kadruje jak 600, a na Mikro Cztery Trzecie jak 800 — bez dodatkowej wagi i bez dodatkowych pieniędzy. W dobrym świetle to czysta wygrana, i dlatego wielu fotografów ptaków wybiera APS-C świadomie. Odpowiedzi o przyrodzie na APS-C zbierają korpusy, które są tego warte.

Wersja precyzyjna, bo akurat tutaj internet myli się w drugą stronę: zyskujesz piksele na temacie, a nie powiększenie. Jeśli korpus pełnoklatkowy ma tę samą gęstość pikseli, wykadrowanie jego pliku daje identyczne zdjęcie.

Ogranicza cię waga

Podróże, wędrówki, wszystko robione z dzieckiem na drugiej ręce. Korpusy mieszczą się tu od 154 g do 1415 g, a rozrzut obiektywów jest jeszcze szerszy. Zestaw, który z tobą wychodzi, daje więcej zdjęć niż pełnoklatkowy zestaw, który zostaje w hotelu. Odpowiedzi podróżne na APS-C wychodzą właśnie od tego ograniczenia.

Ogranicza cię budżet

Najtańszy korpus APS-C kosztuje tu 600 € wobec 1500 za pełną klatkę, a każdy obiektyw do niego kosztuje mniej. Poniżej mniej więcej 1500 € w sumie APS-C z dwoma dobrymi obiektywami posłuży ci lepiej niż pełna klatka z jednym zoomem z zestawu. Jeśli budżet uwiera, przeczytaj najpierw czy w ogóle potrzebujesz aparatu .

Dwa aparaty z tego zestawienia to średni format, za 5500 i 8500 €, na matrycy mierzącej 44 na 33 mm. Zauważ, jak skromny to krok: crop factor wynosi 0,79, więc przewaga powierzchni nad pełną klatką to około 1,7 raza — trzy czwarte stopnia. Jedno oczko, nie inny świat.

To oczko kupuje rozdzielczość i przejścia tonalne — katalog kończy się na 102 MP — oraz odrobinę płytszy rysunek przy tym samym kącie widzenia. Kosztuje tempo autofokusa, tempo serii, wagę i bardzo dużo pieniędzy. Te dwa korpusy siedzą na Fujifilm GFX i Hasselblad XCD, po jednym, co dobrze mówi, jak wąski jest wybór obiektywów.

Reguła jest bezlitosna. Średni format jest dla fotografów, którzy pracują wolno, drukują duże formaty i dostają za wynik pieniądze. Jeśli pytasz, czy go potrzebujesz, to nie potrzebujesz — a uczciwą miarą jest to, że przepaść między APS-C a pełną klatką, około 1,25 stopnia, jest większa niż ta między pełną klatką a 44 na 33.